แพลตฟอร์มศิลปะ กาละ-เทศะ (Of Times and Places) เปิดเผยรายชื่อศิลปินในโครงการภาคแรกหัวข้อ “ฟากขะโน้น: The Other Side” ณ พื้นที่ประวัติศาสตร์เจ็ดแห่งในย่านคลองสาน กรุงเทพมหานคร
วารินแล็บ โนแมด ประกาศรายนามศิลปิน กลุ่มศิลปิน สตูดิโอในย่าน ตระกูลเก่าแก่ และศิลปินในชุมชน 52 รายชื่อ ในโครงการ ฟากขะโน้น: The Other side ซึ่งเป็นภาคแรกของแพลตฟอร์มศิลปะกาละ-เทศะ โครงการจะเปิดในวันที่ 10 ธันวาคม 2569 ณ พื้นที่ประวัติศาสตร์เจ็ดแห่งในย่านคลองสาน รวบรวมศิลปินหลากรุ่นหลายสาขา ซึ่งการทำงานล้วนเกี่ยวพันอย่างลึกซึ้งกับสถานที่ ความทรงจำ มรดกทางวัฒนธรรม และสุขภาวะ
โครงการยังประกอบด้วยผลงานที่สร้างสรรค์ร่วมกับผู้ป่วยของสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา รวมถึงผลงานของศิลปินอาร์ตบรูท (Art Brut) (อาร์ตบรูท หมายถึงศิลปินและบุคคลที่มีภาวะทางสุขภาพจิต ซึ่งสร้างสรรค์งานนอกขนบการเรียนศิลปะในระบบ และความคิดสร้างสรรค์อันดิบและเป็นไปตามสัญชาตญาณของพวกเขาได้รับการยอมรับมาช้านานว่าเป็นพลังสำคัญของศิลปะร่วมสมัย)
ทีมภัณฑารักษ์ ประกอบด้วย นักรบ มูลมานัส ผู้อำนวยการศิลป์ สุคนธ์ทิพย์ นาคเกษม และ ดร.ไกรวุฒิ จุลพงศธร ภัณฑารักษ์ร่วม ได้เชิญศิลปินที่มีแนวการทำงานตอบสนองต่อประวัติศาสตร์ ชุมชน และบริบทเฉพาะของแต่ละพื้นที่ ผ่านการวิจัย การสนทนา และการใช้เวลาอยู่ในย่าน ฟากขะโน้น: The Other Side จึงชวนให้หันมามองเรื่องราวของคลองสานที่หล่อหลอมกรุงเทพมหานครที่เรารู้จักในวันนี้
ผลงานในพื้นที่ทั้งเจ็ดแห่ง
1. สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา (อาคารเฟื่องฟ้า)
ผลงานที่นำเสนอ ณ สถาบันจิตเวชศาสตร์ฯ สำรวจชั้นวัฒนธรรมอันลึกซึ้งของย่าน เรื่องราวของผู้คน ศาสตร์การดูแลสุขภาพจิต รวมทั้งบันทึกของย่านและสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไม่หยุดนิ่ง ควบคู่กับผลงานที่เกิดขึ้นจากภายในชุมชนเอง เพื่อให้พื้นที่และเสียงแก่ประวัติศาสตร์ที่ยังมีชีวิตของผู้คนที่เรียกที่นี่ว่าบ้าน ผู้เข้าชมจะได้พบกับจิตรกรรม ภาพถ่าย ภาพยนตร์ ภาพเคลื่อนไหว และประติมากรรม ตลอดจนเอกสารจดหมายเหตุและของสะสมจากครอบครัวที่หยั่งรากในพื้นที่
2. อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (ทิมบริวาร)
ผลงานกลางแจ้งที่นี่เจาะลึกความรู้สึกของสถานที่ บริบททางประวัติศาสตร์ และความทรงจำทั้งส่วนบุคคลและส่วนรวมของพื้นที่และสิ่งแวดล้อมโดยรอบ นำเสนอประติมากรรมและศิลปะแนวความคิดที่ผสานเสียงและศิลปะเข้าด้วยกัน
3. วัดทองธรรมชาติวรวิหาร (ศาลาการเปรียญ)
ประติมากรรม งานจัดวางดอกไม้ และผลงานจากขยะพลาสติก เข้าสู่บทสนทนากับมรดกทางพุทธศาสนาที่สืบมาหลายศตวรรษ ภายในศาลาที่มีธรรมาสน์บัลลังก์เทศน์เพียงแห่งเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่ในประเทศไทย
4. วัดทองนพคุณ (ศาลาธรรมุเทศ)
ผลงานที่จัดแสดง ณ ที่นี้ ทั้งประติมากรรม จิตรกรรม และงานจัดวางแบบสร้างประสบการณ์ นำผู้ชมสู่ความสงบนิ่งและการตระหนักรู้ภายใน พร้อมกับความย้อนแย้งระหว่างสิ่งที่ชั่วคราวและสิ่งที่เป็นนิรันดร์ ภายในศาลาที่เก็บรักษาสมุดข่อยในพุทธศาสนามาหลายชั่วอายุคน
5. ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม
ผลงานแสดงถึงมรดกความทรงจำที่เกี่ยวกับสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) และช่วงเวลาสำคัญทางประวัติศาสตร์ของคลองสานถูกถ่ายทอดให้มีชีวิตภายในพื้นที่การเรียนรู้ของชุมชนแห่งนี้ ผ่านภาพเขียนแบบสถาปัตยกรรม ประติมากรรม ศิลปะจัดวาง และจิตรกรรม
6. โนแมดอาร์ตเรสซิเดนซีแบงค็อก
ผลงานที่จัดแสดงในพื้นที่นี้ เกี่ยวข้องกับบริบทสถานที่ในฐานะโรงงานเย็บผ้าเก่าบนถนนการค้าหนังสัตว์ของกรุงเทพฯ ควบคู่กับผลงานที่สืบเสาะชุมชนอินเดียและมุสลิมในย่านคลองสาน นำเสนอโดยศิลปินด้านสิ่งทอ ภาพเคลื่อนไหว และสื่อผสม
7. เก๋งจีนทั่งง่วนฮะโรงน้ำปลา 200 ปี
สถานที่แห่งนี้เป็นมรดกวัฒนธรรมจีนที่ฝังรากในคลองสาน มีความเชื่อมโยงอันน่าทึ่งกับประวัติศาสตร์วัฒนธรรมไทย และในย่านนี้เป็นบ้านเกิดของ จ่าง แซ่ตั้ง กวีและศิลปินระดับตำนาน ผู้ชมจะได้พบกับบทกวี สวนทดลอง และผลงานสิ่งทอที่เกิดจากวัสดุในชุมชน
เกี่ยวกับโครงการ
“ฟากขะโน้น: The Other Side” คือโครงการศิลปะร่วมสมัยที่ทำงานกับพื้นที่ ณ สถานที่ประวัติศาสตร์เจ็ดแห่งในย่านคลองสาน ซึ่งเป็นหนึ่งในย่านเก่าแก่และมีชั้นประวัติศาสตร์ซ้อนทับมากที่สุดของกรุงเทพฯ ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา “ฟากขะโน้น: The Other Side” เป็นภาคแรกของแพลตฟอร์มศิลปะกาละ-เทศะ ริเริ่มโดยวารินแล็บ โนแมด ซึ่งใช้ศิลปะร่วมสมัยเป็นเครื่องมือในการสืบค้น บันทึก และเปิดบทสนทนาเกี่ยวกับมรดกทางวัฒนธรรม ชุมชน สุขภาวะ และการเปลี่ยนผ่านของเมือง
ในช่วงเวลาที่กรุงเทพฯ เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ย่านประวัติศาสตร์ต่างเผชิญแรงกดดันจากการพัฒนา การโยกย้ายถิ่นฐาน และกาลเวลา “ฟากขะโน้น: The Other Side” ตั้งคำถามว่าอีกฟากหนึ่งของการเปลี่ยนผ่านนั้นมีอะไรรออยู่ และอะไรที่ต้องถูกส่งต่อไป ผ่านกระบวนการทำงานเชิงวิจัย โครงการรวบรวมศิลปินและกลุ่มศิลปิน 40 ราย สตูดิโอสร้างสรรค์ 4 ราย และผู้ร่วมงานจากชุมชน ซึ่งการทำงานตอบสนองต่อประวัติศาสตร์ ผู้คน และบริบทเฉพาะของแต่ละพื้นที่ ผลลัพธ์คือผลงานศิลปะที่ครอบคลุมทั้งจิตรกรรม ประติมากรรม งานจัดวาง สิ่งทอ ภาพถ่าย ภาพยนตร์ และเสียง ทั้งหมดผสานเป็นหนึ่งเดียวด้วยความมุ่งมั่นร่วมกันต่อสถานที่และชุมชนที่เป็นแรงบันดาลใจของผลงาน
พื้นที่ทั้งเจ็ดแห่ง ได้แก่ สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา วัดทองธรรมชาติวรวิหาร วัดทองนพคุณ ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โนแมด อาร์ต เรสซิเดนซี แบงค็อก และเก๋งจีนทั่งง่วนฮะ โรงน้ำปลา 200 ปี พื้นที่เหล่านี้ไม่ใช่พื้นที่จัดแสดงแนวแกลเลอรี่ หากแต่เป็นสถานที่ที่มีชีวิต แต่ละแห่งมีประวัติศาสตร์ ชุมชน และความสัมพันธ์กับย่านเป็นของตนเอง เมื่อมองรวมกันจึงเป็นภาพของคลองสานที่ทั้งใกล้ชิดและกว้างใหญ่ ทั้งส่วนตัวและส่วนรวม
“ฟากขะโน้น: The Other Side” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 10 ธันวาคม 2569 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570 โดยมีการเปิดชมสำหรับรอบแขกพิเศษในวันที่ 8 ธันวาคม 2569 ทั้งนี้จะประกาศกิจกรรมสาธารณะกว่า 25 รายการ ทั้งการเสวนา การเดินสำรวจย่าน การล่องเรือ การอบรมเชิงปฏิบัติการ การฉายภาพยนตร์ และกิจกรรมด้านการศึกษา ในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า
เปิดวันพฤหัสบดีถึงวันอาทิตย์ เวลา 10.00 – 18.00 น. ยกเว้นห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม เปิดเวลา 10.00 – 16.30 น. เข้าชมฟรีทั้งเจ็ดแห่ง ดูรายละเอียดโครงการได้ที่ www.warinlabnomad.org
