เบื้องหลัง “อัญมณีสีดำ” แห่งชายแดนใต้  เมื่อดร.น้ำหวานและทีมวิจัยค้นพบความลับของธรรมชาติที่โลกไม่เคยรู้

ในโลกของชีววิทยาการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ (New Species) เปรียบเสมือนการเจอขุมทรัพย์ที่ประเมินค่าไม่ได้และล่าสุดเมื่อกุมภาพันธ์ 2569 วงการวิทยาศาสตร์โลกต้องหันมาจับตามองประเทศไทยอีกครั้งเมื่อ “ตุ๊กแกดำ” (Gekko dam) ได้ถูกจารึกชื่อลงในวารสารสากล Zootaxa อย่างเป็นทางการ

ความสำเร็จครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เกิดจากความทุ่มเทของ “The Dream Team” นักวิจัยไทยและต่างประเทศ นำโดย ผศ.ดร.วรวิทู มีสุข หรือดร.น้ำหวาน นักวิจัยหญิงรุ่นใหม่ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ร่วมกับทัพผู้เชี่ยวชาญ ได้แก่

• นักวิชาการเรื่องปลาจากกรมประมง ที่หลงใหลและดำดิ่งในโลกอนุกรมวิธานสัตว์เลื้อยคลาน  นายมนตรีสุมณฑา 
• ผู้เชี่ยวชาญด้านพันธุศาสตร์และวิวัฒนาการ รศ.ดร. วีระเกียรติทรัพย์มี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย และรศ.ดร. จุฑามาศศุภพันธ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
• นักเซลล์อนุกรมวิธาน ดร. ณัฐสุดาดรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
• กลุ่มนักธรรมชาติวิทยาภาคสนาม นายณัฐภัทโชติจักรดิกุล, นายธนศักดิ์จินดามาตย์และนางสาวนิตยาโตไพร 
• ร่วมด้วยเครือข่ายทางอนุกรมวิธานระดับโลกอย่าง Mr. Olivier S. G. Pauwels ภัณฑารักษ์ สถาบันวิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งราชอาณาจักรเบลเยียม

ทำไมต้องชื่อ “ตุ๊กแกดำ”?

ดร. น้ำหวาน เล่าว่าตุ๊กแกดำเป็นตุ๊กแกที่อาศัยตามเขาหินปูนร่วมอยู่กับตุ๊กแกบ้าน มีลักษณะโดยรวมคล้ายตุ๊กแกบ้านทั่วไป แต่มีลักษณะสังเกตที่ดูต่างจากตุ๊กแกบ้านซึ่งส่วนใหญ่เข้าใจว่าเป็นความผันแปรของตุ๊กแกบ้านรูปแบบหนึ่งเท่านั้น อย่างไรก็ตามการจำแนกชนิดในยุคนี้ต้องพิสูจน์กันด้วยหลักฐานที่ชัดเจน ทีมวิจัยต้องใช้ทั้งการลงพื้นที่สำรวจในจังหวัดตรังและสตูล เพื่อศึกษาลักษณะในถิ่นอาศัยจริง แล้ววิเคราะห์สัณฐานวิทยา และรหัสพันธุกรรม (DNA) ในห้องปฏิบัติการอย่างเข้มข้น จนพบความโดดเด่นที่แตกต่างจากตุ๊กแกทั้งหมดที่เคยมีรายงานมา:

• The Black Beauty: ลำตัวสีน้ำตาลเข้มจนถึงดำสนิท ต่างจากตุ๊กแกบ้านทั่วไป
• The Copper Eyes: ดวงตาสีทองแดงแวววาว (ในขณะที่ตุ๊กแกบ้านจะมีตาสีเหลืองทอง)
• Unique Texture: ตุ่มเกล็ดบนหลังมีลักษณะโค้งมน ต่างจากตุ๊กแกบ้านที่มีตุ่มทรงกรวย

บทบาทของ “ผู้คุมกฎ” แห่งพงไพร

ในมุมของนิเวศวิทยา “ตุ๊กแกดำ” คือ ฮีโร่ตัวจริงของระบบนิเวศ เพราะพวกมันทำหน้าที่เป็นผู้ล่าคอยควบคุมประชากรแมลงรบกวน โดยเฉพาะ “ปลวก” ไม่ให้มีมากเกินไป ซึ่งหากเราวางภาพลักษณ์เก่า ๆ ลงแล้วมามองคุณค่าของสัตว์เลื้อยคลานในมุมมองใหม่ ที่ไม่ใช่แค่เรื่องของความน่ากลัว แต่คือความสวยงามและความสมดุลของธรรมชาติ การค้นพบครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าป่าชายแดนภาคใต้ของไทยยังคงซ่อนความลับและความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติที่ใกล้ตัวไว้อีกมาก เราจึงต้องช่วยกันดูแลรักษาระบบนิเวศอย่างยั่งยืน เพื่อรอให้มีการศึกษาและค้นพบเพิ่มเติมในอนาคตต่อไป