วารินแล็บ โนแมด องค์กรวัฒนธรรมไม่แสวงหาผลกำไร ประกาศเปิดตัว โครงการศิลปะกาละ-เทศะ (Of Times and Place) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มศิลปะเชิงวิจัย โดยนำเสนอภาคแรก ณ ย่านคลองสานในหัวข้อ “ฟากขะโน้น: The Other Side”
โครงการศิลปะสหสาขานี้จัดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วย่านคลองสาน หนึ่งในย่านริมแม่น้ำที่เก่าแก่และมีประวัติ ศาสตร์อันลึกซึ้งที่สุดของกรุงเทพมหานคร กำหนดจัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2569 ถึงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ 2570 โดยรวบรวมศิลปินไทยและนานาชาติกว่า 30 คน เพื่อสำรวจประวัติศาสตร์ของย่าน การเปลี่ยนแปลงในปัจจุบัน และสิ่งที่อาจได้รับหรือสูญเสียไปท่ามกลางการพัฒนาเมืองที่ยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
คลองสานอยู่ในจุดของการเปลี่ยนผ่านที่มองเห็นได้อย่างชัดเจน ครั้งหนึ่งย่านนี้เป็นพื้นที่พหุวัฒนธรรมมีชุมชนการค้าหลายเชื้อชาติ สถาบันทางศาสนา และบ้านเรือนที่สืบทอดมายาวนานหลายชั่วอายุคน แต่ปัจจุบัน ย่านนี้กำลังถูกหล่อหลอมใหม่โดยการพัฒนาเมือง การเปลี่ยนแปลงทางประชากร และความท้าทายที่พบได้ในย่านริมแม่น้ำของกรุงเทพฯ ที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว “ฟากขะโน้น: The Other Side” ถือกำเนิดขึ้นเพื่อตอบสนองในสิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้
“การพัฒนามักเข้ามาแทนที่ชุมชนและความทรงจำร่วมของผู้คน” สุคนธ์ทิพย์ นาคเกษม ผู้ก่อตั้งวารินแล็บ โนแมด และผู้อำนวยการและภัณฑารักษ์ร่วมของโครงการ กล่าวว่า “ในฐานะคนทำงานด้านวัฒนธรรม เราต้องการสร้างแพลตฟอร์มที่เปิดโอกาสให้ชุมชนในย่านและคนกรุงเทพฯ ได้เดินช้าลง และหันมามองประวัติศาสตร์ที่อยู่ในตรอกซอกซอย ไม่เป็นที่รับรู้ในวงกว้าง แต่กลับเป็นสิ่งที่หล่อหลอมความรู้สึกของการอยู่อาศัยในพื้นที่แห่งนี้อย่างแท้จริง”
งานแถลงข่าวที่จัดขึ้นเมื่อหลายวันก่อน โดยความร่วมมือกับสถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย “สถาบันไทยศึกษาทำงานด้านการอนุรักษ์มรดกไทยมายาวนานกว่า 40 ปี โครงการ “ฟากขะโน้น: The Other Side” ซึ่งมุ่งสร้างความเข้าใจในมรดกทางวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในพื้นที่ สอดคล้องอย่างยิ่งกับพันธกิจของสถาบันในการรับใช้สังคม เรามองเห็นคุณค่าที่แท้จริงของความร่วมมือลักษณะนี้กับหน่วยงานที่ทำงานด้านศิลปวัฒนธรรม บทบาทของสถาบันไม่ได้มีเพียงการอนุรักษ์องค์ความรู้เท่านั้น แต่ยังมุ่งให้องค์ความรู้นั้นถูกนำไปใช้ประโยชน์ในวงกว้างมากขึ้นด้วย” รองศาสตราจารย์ ฤทธิรงค์ จิวากานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยกล่าว
โครงการที่ขับเคลื่อนด้วยสี่เสาหลัก
“ฟากขะโน้น: The Other Side” มีแนวคิดบนพื้นฐานของสี่เสาหลักซึ่งสะท้อนแนวทางการทำงานทางวัฒนธรรมเชิงพื้นที่ของวารินแล็บ โนแมด:
• มรดกทางวัฒนธรรม: ขุดค้นและนำเสนอประวัติศาสตร์ด้านสถาปัตยกรรม ศาสนา และครอบครัวที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานในย่านคลองสาน
• ชุมชน: สร้างบทสนทนาระหว่างศิลปิน ผู้อยู่อาศัยในพื้นที่ และสถาบันในย่าน
• ศิลปะร่วมสมัย: ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการสร้างบทสนทนาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ผลกระทบของการพัฒนาต่อสิ่งแวดล้อม รวมทั้งสร้างสภาวะใหม่ในการสัมผัสพื้นที่ที่คุ้นเคย
• สุขภาวะ: ตระหนักว่าวัฒนธรรม ความทรงจำ และความเชื่อมโยงระหว่างผู้คนเป็นองค์ประกอบสำคัญของชุมชนที่มีสุขภาวะที่ดีและน่าอยู่อาศัย
สี่เสาหลักเหล่านี้ดำเนินผ่านงานศิลปะจัดวาง กิจกรรมการมีส่วนร่วมของสาธารณชน และกิจกรรมทางการศึกษา ทำให้โครงการมีทิศทางที่ชัดเจนและสอดคล้องกัน ทีมภัณฑารักษ์นำโดย นักรบ มูลมานัส ผู้อำนวยการศิลป์ ผู้มีวิสัยทัศน์ในการอ่านคลองสานผ่านประวัติศาสตร์และนำเสนอด้วยศิลปะร่วมสมัย ร่วมด้วย ดร.ไกรวุฒิ จุลพงศธร ในฐานะภัณฑารักษ์ร่วม ดูแลส่วนภาพเคลื่อนไหว
หลายพื้นที่ในย่านคลองสาน
โครงการนี้นำศิลปะเข้าไปอยู่ในสถานที่ที่แตกต่างและมีเอกลักษณ์หลายแห่งในย่านคลองสาน โดยแต่ละแห่งได้รับการคัดเลือกจากความสัมพันธ์อันเฉพาะเจาะจงกับประวัติศาสตร์หรือชีวิตชุมชนของย่าน:
• สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา
สถาบันจิตเวชแห่งแรกของไทย และสถานที่ประกาศโครงการในวันนี้
• วัดทองนพคุณและวัดทองธรรมชาติวรวิหาร
สร้างขึ้นในช่วงปลายอยุธยา สะท้อนรากฐานทางจิตวิญญาณและชุมชนอันลึกซึ้งของย่าน
• โนแมดอาร์ตเรสซิเดนซีแบงค็อก
พื้นที่ของวารินแล็บ โนแมด ในอาคารที่เคยเป็นโรงงานเย็บผ้า ซึ่งได้รับการปรับปรุงให้เป็นพื้นที่ศิลปะ
• ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม
แหล่งเรียนรู้ของชุมชนที่มีคอลเลกชันเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์
• อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
แปลงที่ดินทางประวัติศาสตร์ที่เคยเป็นที่พำนักของตระกูลบุนนาคและตระกูลนานา
• เก๋งจีนทั่งง่วนฮะโรงน้ำปลา 200 ปี
สถานที่สำคัญทางสถาปัตยกรรมที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้โดยครอบครัวเชื้อสายจีนที่ตั้งรกรากในย่านคลองสาน
สามารถดาวน์โหลดภาพ 6 สถานที่ได้ที่นี่
ตลอดช่วงเวลาของโครงการ กิจกรรมด้านการศึกษากว่า 25 รายการจะจัดขึ้นในย่าน ไม่ว่าจะเป็นเวิร์กช็อปการทอผ้าอย่างยั่งยืน กิจกรรมดนตรีบำบัด กิจกรรมด้านอาหาร การบรรยายและเสวนา รวมถึงการเดินชมย่านแบบมีไกด์นำทาง
รายละเอียดโครงการ
“ฟากขะโน้น: The Other Side” จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2569 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2570 โดยมีงาน VIP Preview ในวันที่ 8 ธันวาคม 2569 ส่วนข้อมูลอื่นๆเช่นรายชื่อศิลปินตารางกิจกรรมเวลาเปิดทำการเส้นทางการเดินทางจะประกาศให้ทราบในเร็วๆนี้
“ฟากขะโน้น: The Other Side” คือหมุดหมายแรกของ “โครงการศิลปะกาละ-เทศะ (Of Times and Places)” แพลตฟอร์มศิลปะเชิงพื้นที่ของวารินแล็บ โนแมด ที่มุ่งจุดประกายบทสนทนาอย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของย่านต่างๆ ในกรุงเทพมหานครผ่านศิลปะร่วมสมัย โดยในอนาคตจะนำแนวทางเดียวกันนี้ไปขยายสู่ย่านอื่นๆ ในกรุงเทพฯ
เกี่ยวกับวารินแล็บโนแมด
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา วารินแล็บ เป็นที่รู้จักในฐานะแกลเลอรี่ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ก็เริ่มชัดเจนขึ้นว่างานบางส่วนที่แกลเลอรี่ให้คุณค่านั้น ไม่ได้ถูกจำกัดอยู่แค่ภายในพื้นที่จัดแสดง
วารินแล็บ โนแมด จึงเกิดขึ้น ไม่ใช่เพื่อแทนที่วารินแล็บ คอนเท็มโพรารี แต่เพื่อขยายขอบเขต เปิดทางให้กับโครงการที่เคลื่อนข้ามพื้นที่ต่างๆ โดยยังคงยึดถือในคุณค่าของความใคร่รู้ การสนทนาเชิงวิพากษ์ ความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อม และความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ
